Thứ Năm, 25 tháng 11, 2010

Thà đừng phản bác còn hơn

Tin Nha Trang-Mũi Né bị tạp chí  National Geographic Traveler xếp hạng tồi đã làm các quan chức Khánh Hòa nổi giận và tổ chức họp báo để phản bác.

Trước khi bàn về các nội dung phản bác, ta hãy xem liệu cuộc họp báo này có cần thiết? Trước hết phải nói rằng trong một thế giới phát triển muôn màu muôn vẻ như hiện nay, có đến hàng trăm ngàn cuộc bình chọn, xếp loại. Hầu như mọi cuộc bình chọn này đều mang tính xã hội do các tổ chức xã hội hoặc cá nhân đứng ra tổ chức. Mỗi cuộc bình chọn có những tiêu chí riêng của người tổ chức. Nói chung chính quyền ở các nước văn minh không quan tâm lắm đến những trò dân dã kiểu này. Cũng như cuộc bình chọn cho các kỳ quan thế giới mới (trong đó có vịnh Hạ Long) của một tổ chức tư nhân nào đó đang được Bộ Thông tin nước ta phát động. Không có một chính quyền ở một nước văn minh nào lại phát động người dân chạy theo cái danh hão của những tổ chức vô danh tiểu tốt kiểu này.

Bây giờ xin bàn đến lý do phản bác của các quan nhà ta.
Lý do phản bác thứ nhất là "UBND thành phố Nha Trang cho rằng, việc ghép chung Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa) với Mũi Né (tỉnh Bình Thuận) ở cách nhau hơn 200km để đánh giá là không phù hợp. Bờ biển từ Nha Trang đến Mũi Né thuộc ba tỉnh (Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận), có nhiều khu du lịch".Lý do này có lẽ  phản ánh với Ban Thi đua của Chính phủ thì đúng hơn. Trong bảng xếp họ ghi rõ ràng là: Việt Nam: Nha Trang đến Mũi Né (Vietnam: Nha Trang to Mui Ne). Như vậy rõ ràng họ coi dải bờ biển từ Nha Trang đến Mũi Né là một. Đáng lý ta phải cám ơn họ vì họ đã nhắc là ta có một dải bờ biển đẹp.Đứng ở tầm quốc gia nếu hiểu được điều này sẽ giúp để qui hoach tổng thể thành một dải bờ biển có tiếng trên thế giới chứ không phải bị chia vụn như hiện nay.

Nếu xem xét kỹ danh sách các địa điểm xếp hạng có thể thấy nhiều nơi khác họ cũng ghép như vậy. Chẳng hạn, cũng ngang hàng với Nha Trang-Mũi Né là toàn bộ dải bờ biển của Li Băng dài trên 200km với gần chục thành phố cũng xếp loại là một địa điểm. Hoặc dải bờ biển tây nam Greenland (Đan Mạch)dài tới gần 1000km với hàng chục thị trấn lớn nhỏ cũng chỉ xếp vào một địa điểm chứ 200km ăn nhằm gì.
Còn việc kể lể những 3 tỉnh chỉ càng chứng tỏ cái nhìn thiển cận. Cảnh quan thiên nhiên vốn không liên quan đến địa giới hành chính. Huống hồ địa giới hành chính nước ta thay đổi luôn xoành xoạch, nay nhập mai tách.

Lý do phản bác thứ hai là:"Theo UBND tỉnh Khánh Hòa, không thể áp dụng tiêu chí điểm đến càng hoang sơ càng được đánh giá cao, đối với Nha Trang". Đưa ra lý do này chứng tỏ các quan chức ta chưa hiểu được những tiêu chí xếp loại. Chẳng hạn trong ví dụ về dải bờ biển tây nam Greenland nói trên, toàn bộ đảo Greenland rộng tới trên 2 triệu kilômet vuông, nơi được đánh giá tốt chính là nơi cong người đã khai phá nhiều nhất là dải bờ biển tây nam. Phải là nơi có khai thác, phục vụ mới có người đến chứ hoang sơ quá thì ai dám đến. Vấn đề ở đây là làm sao đừng để con người pháo hoại thiên nhiên. Nha Trang đẹp nhưng những chỗ đẹp nhất lại dành cho mấy nhà đầu tư khai thác xây dựng cơ sở kinh doanh thì đúng là hỏng rồi.

Ở các nước văn minh họ rất tôn trọng cảnh quan thiên nhiên. Những công trình do con người xây dựng lên thường chỉ tôn thêm vẻ đẹp tự nhiên.

húng ta thường tự hào về những nơi này nơi nọ trên đất nước ta mà ít khi nghĩ rằng ở nhiều nơi chúng ta đã khai thác quá mức. Khai thác quá mức không phải là ở chỗ quá tải hay không quá tải mà ở chỗ chúng ta đã lấy đi của thiên nhiên nhiều hay ít.

Một mỏm núi, một dải bờ biển, một phế tích còn sót lại ....đều là những thứ cần được xem xét để bảo tồn. Nếu đặt quan điểm kinh doanh thu hút khách lên hàng đầu chúng ta rất dễ quên mất việc bảo vệ cảnh quan. Ở đây cũng phải nói, không phải cứ xây dựng hoành tráng mới thu hút được khách. Điều này phụ thuộc vào điều kiện cụ thể ở từng nơi. Chăng hạn các công viên quốc gia ở Mỹ họ chỉ giữ gìn và bảo vệ những gì mà thiên nhiên đã có nhưng du khách thì rất đông.

Điều cuối cùng muốn nói là các quan chức Khánh Hòa hãy cân nhắc kỹ trước khi gửi công văn phản bác. Việc xếp hạng này là ý kiến tổng hợp của 340 chuyên gia, phần lớn là những chuyên gia về du lịch bền vững. Khái niệm về du lịch bền vững cần được hiểu cho kỹ. Mặt khác các chuyên gia này là từ nhiều nước trên thế giới. Họ đã đi nhiều nơi, đến nhiều chỗ. Chắc chắn hiểu biết của họ không tồi. Nhiều người trong số họ chắc cũng đã có những ảnh đẹp của Nha Trang nên nhiều năm trước Nha Trang đã được giới thiệu.

Cũng nên nhớ, tạp chí này đã từng giới thiệu hàng trăm vùng đất và nền văn hóa thế giới. Họ cũng đến Việt Nam nhiều lần. Còn làm sao để họ giới thiệu lại là chuyện khác. Ở đây, tất nhiên không có cửa sau, cửa trước.Họ có người đi đến tận nơi quay phim chụp ảnh, phỏng vấn cụ thể người dân chứ không phải ngồi nghe các quan chức giới thiệu. Đây cũng là cách làm việc ta nên học. Vì vậy, trước khi phản bác cần phải hiểu họ và xem lại mình.

Còn nếu phản bác như ý kiến của các quan chức Khánh Hòa nêu ra thì đừng phản bác còn hơn.

Chủ Nhật, 21 tháng 11, 2010

Chùm ảnh ấn tượng: Xe nhỏ nhưng chở được rất nhiều

Ở các nước đang phát triển có đông người dân lao động còn phải sống cuộc đời nghèo khó và vất vả. Trong khi vật lộn  để mưu sinh hàng ngày, nhiều khi họ làm được những chuyện khó tin.
Các hình ảnh sau thường thấy ở Trung Quốc, Ấn Độ và Việt Nam.

 
 






Theo Oddee

Thứ Bảy, 20 tháng 11, 2010

Tại sao bãi biển Nha Trang - Mũi Né bị xếp loại tồi tệ?

Tin bãi biển Nha Trang bị tạp chí National Geographic xếp vào loại tồi nhất năm 2010 mấy ngày qua đã làm dư luận xôn xao. Các quan chức tỉnh Khánh Hoà thì nghi ngờ và cho rằng tạp chí này có những hiểu sai. Nhưng nếu tìm hiểu kỹ sẽ thấy họ có những lý do xác đáng trong chuyện này.
Mặc dù các tiêu chí xếp hạng đã được công bố rõ ràng nhưng nếu là độc giả thường xuyên của National Geographic ta sẽ hiểu kỹ hơn về những tiêu chí này.
Đây là một tạp chí của Hội địa lý Mỹ có bề dày lịch sử hàng trăm năm và có uy tín cao trên thế giới. Người ta có thể thấy tạp chí này được bày bán ở tất cả các sân bay quốc tế lớn cũng như ở các cửa hàng sách ở hàng trăm nước. Ngoài tạp chí, còn có kênh truyền hình riêng cũng phổ biến trên toàn cầu. Các nội dung của National Geographic (cả tập chí và truyền hình) rất phong phú, giới thiệu các vùng đất và các nền văn hoá trên thế giới. Họ rất chú trọng giới thiệu các cảnh quan thiên nhiên đẹp đẽ và kỳ thú, các di tích nổi tiếng. Các nền văn hoá, các tộc người, phong tục tập quán đặc sắc được điều tra rất kỹ để giới thiệu. Mỗi số tạp chí, mỗi bộ phim đều mang lại cảm giác mới mẻ và có sức thu hút rất lớn đối với độc giả hoặc khán giả mặc dù không bao giờ có bóng dáng của chân dài, chân ngắn hoặc sao này, sao nọ.
Trở lại với việc xếp hạng, trước hết phải nói xếp hạng tồi nhất này không phải chỉ riêng cho Nha Trang mà là toàn bộ dải ven biển từ Nha Trang đến Mũi Né. Thật đáng tiếc là dải bờ biển đẹp nhất Việt Nam này đã không được quy hoạch tổng thể mà bị băm nát bởi các khu nghỉ ngơi, biệt thự. Điều tệ hại là việc xây dựng thiếu qui hoạch đã phá hoại toàn bộ cảnh quan thiên nhiên của dải bờ biển đẹp như trong mơ này. Cho nên dễ hiểu là tại sao những năm trước, khi bờ biển còn hoang sơ, nơi đây đã được đánh giá cao. Cái giá trị cao quý ở đây chính là thiên nhiên chứ không phải những gì do con người tạo ra.
Một khách du lịch Pháp đã viết (Tuổi trẻ): “VN trong mắt chúng tôi là vùng đất nhận được nhiều ưu đãi từ thiên nhiên, vì có cả biển xanh lẫn non cao. Dễ gì kiếm được một nơi có bờ biển trải dài khắp cả nước như tại đây và khá nhiều trong số đó được công nhận là đẹp nhất thế giới! Nhiều bạn bè tôi thậm chí không giấu nổi vẻ ganh tị khi nói về điều này.
Vậy tại sao cảm giác của tôi hiện tại là thất vọng, chán nản?
Tôi nghĩ nhiều du khách nước ngoài khác cũng có suy nghĩ tương tự. Hầu như ai cũng biết chuyện số lượng du khách quay trở lại VN rất thấp. Phần nhiều trong số đó thừa nhận đến VN chỉ vì danh tiếng của những bãi biển.
Hầu hết bãi biển VN mà tôi từng đặt chân đến hiện đang bị ô nhiễm và khai thác một cách tràn lan. Có những khu vực người dân xả thẳng rác thải, chất xú uế ra biển, nhiều nhà hàng trên biển không xử lý rác theo yêu cầu, nhiều con kênh, mương bốc mùi kinh khủng được vô tư dẫn ra biển... Dường như mọi người nghĩ rằng biển rộng lớn và trong xanh thế kia thì chắc hẳn số lượng chất thải nhỏ nhoi này đâu ảnh hưởng gì nhiều!”
“Ở Pháp, chúng tôi thường nâng niu những vật thể thiên nhiên mà tạo hóa ban tặng và vì thế rất nghiêm khắc trong việc bảo tồn chúng. Bạn có thể là khách quý từ nơi xa đến ở tại nhà tôi, nhưng chúng tôi không chắc sẽ để bạn lấy những viên sỏi, những vỏ sò vô giá trị trên bãi biển đem về nhà... Nhiều người cho rằng đó là sự ích kỷ không cần thiết, nhưng chúng tôi lại cho rằng đó là hành động cần thiết để bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên vốn đã và đang bị tàn phá quá nhiều.” 
Cùng với việc xây dựng tràn lan, ngoài việc mất đi cảnh đẹp tự nhiên, người dân và khách bình thường cũng bị tước mất luôn cơ hội du lịch nơi đây. Không phải mọi người dân và mọi khách du lịch nước ngoài đều có khả năng vào được các khu resort hoặc khách sạn đắt tiền. Nhiều người nước ngoài cũng thích được đến những bãi biển đông người chứ không phải chỉ quẩn quanh trong khu nghỉ ngơi riêng biệt. Ngoài bãi biển Nha Trang, đâu là chỗ công cộng cho mọi người có thể dạo chơi, tăm biển trong suốt dải ven biển đẹp này. Ở các nước văn minh, những vùng bờ biển đẹp nào cũng có những bãi biển công cộng. Đây là sự thể hiện của công bằng và đạo đức của những người có trách nhiệm.
Ở đây cũng phải nói là National Geographic cũng như các phương tiện truyền thông khác họ giới thiệu thiên nhiên và những cái chung mang tính cộng đồng chứ không ai đi quảng cáo hộ cho mấy cái resort. Vì vậy nếu bãi biển Nha Trang-Mũi Né chỉ toàn resort chắc chắn sẽ không chỉ bị tụt hạng mà còn bị mất đi một cơ hội quảng cáo tuyệt vời và miễn phí bởi National Geographic.
Số tiền mà Nhà nước ta bỏ ra để thuê CNN quảng cáo chưa chắc đã hiệu quả bằng những gì mà National Geographic làm nếu họ muốn. Có thể nói được National Geographic để mắt và giới thiệu là một cơ hội may mắn tuyệt vời. Vì quảng cáo trên CNN có thời hạn, còn tạp chí và phim của National Geographic thì lưu giữ mãi mãi và không chỉ giới thiệu một lần..
Như vậy, vấn đề là ở chỗ phải làm những gì để có thể nâng hạng, chứ không phải là nghi ngờ, thắc mắc và định “khiếu nại” như các quan chức Khánh Hoà định làm.
Cũng phải nói, nếu có ý định khiếu nại cũng nên thôi ngay. Vì đây là ý kiến độc lập của 340 chuyên gia từ khắp nơi trên thế giới chứ đâu có phải của riêng tạp chí. Chắc chắn là những chuyên gia này nhận xét độc lập và khách quan vì họ làm việc này không công, chẳng thiên vị ai. Và tất nhiên cũng không có cái chuyện vận động hậu trường hoặc đi đêm như thường thấy trong các cuộc thi ở xứ ta.  Việc khiếu nại, nếu có làm chỉ phơi bày thêm cái thiếu hiểu biết và sự háo danh vô lối.
Tốt nhất là các quan chức liên quan từ trung ương đến địa phương nên xem xét lại mình để nâng hạng cho bờ biển Nha Trang-Mũi Né. Việc nâng hạng ở đây là phải  bằng những hành động thiết thực chứ không đơn thuần là tuyên truyền vận động như việc bình bầu vô bổ cho vịnh Hạ Long mà ta đang làm.

Thứ Tư, 17 tháng 11, 2010

Thời kỳ đen tối ối ối ối

Thời kỳ đen tối ối ối ối
(trích chương I bài học lịch sử lớp 6 năm 2026)
 
Tư Bờ Lau chép lại

Vào thập niên đầu của thế kỷ XXI, các thế lực thù địch âm mưu tăng cường phá hoại nước ta. Địch lặng lẽ tạo nên hàng trăm cái bẫy  tử thần trên đường phố, nơi đông người qua lại. Đó có thể là cái hố khi mới xuất hiện chúng chỉ bằng gang tay nhưng nhanh chóng lớn dần, bên dưới có nước chảy suối reo và hệ thống hàm cá mập sẵn sàng nuốt con người ta gọn lỏn mà không cần cắn phập phập phập. Có có thể là những ổ voi ngụy trang bằng nước tràn lên từ các ống cống, loại nước không bao giờ nhìn xuyên qua được với tầm nhìn một thước không mây và sương mù, hậu quả là nhân dân tưởng cạn sụp vào ngã lăn ra, xe tải đằng sau cán ngọt, chiêu này địch gọi là mượn đao giết người, rất chi là thâm độc.

Với mục đích là gài bẫy cán bộ cốt cán của ta - đầy tớ tâm phúc của dân ta, giết dần giết mòn làm tiêu hao sinh lực cách mệng, các thế lực thù địch những tưởng gặt hái được chiến công hiển hách. Nhưng bọn phá hoại đã lầm kinh khủng, cán bộ ta toàn đi xe hơi xịn, có xe dẫn đường, giả sử có sụp hố tử thần thì cùng lắm chỉ u đầu mẻ trán, không ảnh hưởng tới năng lực điều hành. Chỉ dân thường là lãnh đủ. Tổ chức Quyền dân đen thế giới và Hiệp hội Ghét chiến tranh yêu hòa bình do các nàng hoa hậu thành lập đã lên án bọn địch mạnh mẽ, nói chúng đã gây tội ác không thể dung thứ với người vô tội. Nhưng càng bị chỉ trích, địch càng điên cuồng leo thang phá hoại, chúng kích điện vào buồng máy ATM, chúng giăng dây điện thoại máng vào cổ người đi đường, chúng mở miệng cống để nước cuốn trôi người và xe cộ… Tình báo địch trà trộn trên đường phố và nhận ra sơ hở to lớn của nhân dân ta, đó là phải sống trên đường từng giây từng phút, phải chen chúc ở đó, tối mắt tối mũi ở đó. Nên trong mười năm, thiệt hại tính mạng sức khỏe nhan sắc dân thường vô số kể.

Sở dĩ tình hình nghiêm trọng phức tạp này kéo dài vì nhà nước ta chưa tìm được phương thức hoạt động của bọn phá hoại. Không biết nguyên nhân thì không thể khắc phục. Cũng con đường hôm trước láng o xe chạy bon bon hôm sau bất thình lình xuất hiện bẫy tử thần. Cũng vỉa hè hôm trước trẻ con chạy chơi hôm nay dây điện lòng thòng xẹt nổ như pháo bông, và nắp cống bốc hơi đâu mất. Thủ đoạn của các thế lực thù địch biến hóa bất ngờ, làm các cơ quan nhà nước ta trở tay không kịp. Bọn chúng cũng hèn nhát thua xa Al queda ở chỗ không nhận trách nhiệm về những tội ác mà chúng đã gây ra. Việc này đã làm một bộ phận dân chúng thiếu hiểu biết xôn xao đồn đoán rằng những cái hố tử thần này do ma quỷ hoặc người ngoài hành tinh tạo nên, kết quả là giá chợ đen của mì gói tăng lên gấp đôi. Sợ bẫy rập trên đường, núp trong nhà chỉ có nước ăn mì gói mà sống sót qua thời kỳ đen tối. Ở một số thành phố những doanh nhân khá giả còn mời cả nhà ngoại cảm tới để đoán xem bẫy tử thần sẽ xuất hiện ở chỗ nào, dưới chân hay trên đầu trên cung đường thân chủ hôm nay đi qua.

Bầu không khí xã hội đau thương và hoang mang cùng cực. Trước tình hình ngàn cân treo sợi chỉ đó, chính quyền ta đã nhanh chóng tổ chức hàng trăm cuộc… họp để ứng phó với địch, không để chúng muốn làm gì thì làm.

Các em sẽ được học tiếp bài học Thời kỳ đen tối này vào ngày mai ở chương II : “Nhà nước cách mệnh của dân vì dân bẻ gãy âm mưu thâm độc của địch”.

Blog saurieng

Thứ Ba, 16 tháng 11, 2010

Năm khối u của xã hội

Với 5 sự kiện được nêu ra trong Phát ngôn và hành động tuần qua ở Tuầnvietnam,  những khía cạnh  xấu xa của xã hội đã được lột tả khá rõ nét. Mặc dù tác giả đã bình luận khá kỹ vẫn muốn tổng kết lại vì đây cũng là bộ mặt xã hội hiện nay. Xin tạm gọi đây là 5 khối u của xã hội:
 

Khối u thứ nhất
Dân ta phải sống trong những điều kiện quá khổ sở: “Sống chung với rác, sống chung với lũ, sống chung với bụi, sống chung với kẹt xe…… sống chung với bùn đỏ” .”Đau khổ nhất là phải sống chung với sự quan liêu, sự vô cảm, sự ích kỷ của những người nhân danh có trách nhiệm” và chính điều đau khổ nhất này lại là nguyên nhân của những nỗi khổ ở trên.
 

Khối u thứ hai
Đồng tiền đang “khiến con người ta giờ đây có thể tự tin và càn rỡ”. Nhờ đồng tiền, những kẻ tự xưng là doanh nhân với những doanh nghiệp có thể "dắt mũi" các cơ quan chức năng để thực hiện những hành động vô văn hoá, thậm chí  táng tận lương tâm mà chuyện chặt cây bồ đề cổ thụ giữa thủ đô chỉ là một ví dụ nhỏ. Những kẻ này đã lấy đi các chợ truyền thống của người dân, định lấy cả đường, cả công viên.
 

Khối u thứ ba
Trí thức ở nước ta hiện có một vị trí khá khiêm tốn ở nước ta. Nội hàm của khái niệm trí thức lại đang có vấn đề. Người ta tôn trọng trí thức không phải do sự cống hiến cho xã hội bằng những công trình khoa học mà bằng cái danh “hão”. Cơ chế phong danh hiện nay là miếng đất mầu mỡ cho trí thức “dỏm” phát triển. Khi trí thức “dỏm” nảy nở tràn lan mới xảy ra hiện tượng “mất đoàn kết nhất là trí thức, rồi mới đến đàn bà!”.
 

Khối u thứ tư
Hiện tượng dùng trẻ con là p

hương tiện kiếm tiền cho người lớn tưởng như chỉ có ở những kẻ vô nhân tính dùng tre con đi ăn xin không ngờ lại xảy ra ở qui mô cấp tỉnh như Nhà mở Đồng Nai thì thật quá đáng. Đúng là “sự biện minh về phía nào cũng rất khó có đựơc sự thông cảm từ xã hội”.

Khối u thứ năm
Gọi văn hoá phong bì cho đỡ ngượng chứ bản chất của nó là hiện tượng hối lộ công khai. Người đưa hối lộ và kẻ nhận hối lộ nhiều khi chẳng cần dấu giếm làm việc này giữa chốn ba quân như một thói thường. Đây quả là một điều tệ hai thực sự. “Bởi nó tạo ra một tệ nạn xã hội còn đáng sợ hơn các tệ nạn xã hội khác. Đó là tôi, anh, chị, chúng ta, chúng tôi, các anh, các chị...đều có thể là kẻ hối lộ, kẻ ăn hối lộ, kẻ ăn tiền. Chúng ta hành nhau, nhưng thực chất là bị ...tiền hành.”



Kết luận
Xin mượn tạm kết luận của bài báo
"Một bộ máy quản lý mà tệ nạn xã hội nằm ngay trong bản thân mình, như một trọng bệnh, thì xã hội đó, quốc gia đó có khỏe được không? Câu hỏi này ai cũng có thể trả lời được.
Nhưng chẩn được bệnh mà không bốc được thuốc. Hoặc có bốc thuốc thì bệnh vẫn không thuyên giảm. Đó chính là cái khó của cải cách hành chính hiện nay, khi cả xã hội chúng ta, đều đang bị bệnh tiền hành.
Tiền không chỉ hành. Có khi nó còn biến thành vũ khí, bắn chết cả sinh mệnh chính trị, cả thanh danh không ít cán bộ."

Nguyên văn bài báo trên Vietnamnet

 

Phát ngôn&Hành động: Tiền hành, người hành rồi lại...tiền hành!

Sự cố bùn đỏ ở Cao Bằng, chuyện xét phong học hàm GS, Phó GS và căn bệnh tiền hành...là chủ đề chính của Phát ngôn và Hành động tuần này gửi tới bạn đọc những suy ngẫm buồn về chữ tiền, chữ tâm, chữ đức của con người gắn với sự phát triển của quốc gia.
Bùn đỏ...tâm có đen?
Chưa kịp tĩnh tâm sau sự cố bùn đỏ bô xít ở Hungary khiến không ít quốc gia bất an, ngày 8-11, SGTT đưa tin "Lũ bùn của TKV ập xuống Cao bằng" khiến xã hội cực kỳ lo ngại. Cơn lũ bùn là do đập chắn nước thải rửa quặng của Xí nghiệp khai thác quặng sắt Nà Lũng, thuộc Công ty khoáng sản luyện kim Cao Bằng (Tập đoàn Than- khoáng sản VN) đã bị vỡ, kéo theo hàng ngàn khối bùn đất từ thượng nguồn đổ xuống.
Cho dù theo các chuyên gia, bùn đỏ ở Cao Bằng là loại bùn đất tuy cũng có màu đỏ, nhưng thuật ngữ chuyên môn gọi là bùn thải đuôi quặng, không độc đến như bùn đỏ do khai thác bô xít. Thế nhưng, hậu quả của nó để lại vẫn hết sức nguy hiểm. Hàng ngàn mét khối bùn tràn ngập nhà cửa và đồng ruộng của dân.
Đem lũ bùn đi đâu và thu gom chúng bằng cách nào, bởi nếu không ô nhiễm chỗ này, thì sẽ ô nhiễm chỗ khác. Ở đâu cũng là người dân phải hứng chịu cả.
Trước chứng cứ "bùn đỏ cũng biết nói năng", xí nghiệp này đã phải thừa nhận, do bờ đập được xây dựng từ năm 2005 nhưng không được gia cố lu lèn cẩn thận nên móng đập đã bị thủng. Tuy nhiên, thông tin khác cho hay, đập bị vỡ do dưới đáy đập có một cống lớn, thực chất là dùng để xả thải trộm mỗi khi có mưa lũ hàng năm. Lượng bùn đất trong đập sẽ theo mưa lũ cuốn ra sông Bằng và con sông này sẽ cuốn đi mọi chứng cứ.
Được biết, xí nghiệp này đã bị xử phạt 70 triệu đồng vì có hành vi xả thải trộm, không phải chỉ 1 lần mà tới 4 lần. Chính quyền biết không? Biết. Nhưng xả trộm vẫn hoàn xả trộm. Như trên đời này thích thú nhất là xả trộm !).  Đến nỗi, tại kỳ họp Quốc hội năm nay, Phó Trưởng đoàn đại biểu QH của tỉnh, ông Triệu Sỹ Lầu phải nói thẳng, để xảy ra lũ bùn, một phần do cơ quan quản lý làm chưa hết trách nhiệm còn doanh nghiệp chỉ nghĩ đến lợi nhuận - "sống chết mặc bay, tiền xí nghiệp ông bỏ túi".
Câu chuyện bùn đỏ cuốn ra sông Bằng, khiến mọi người nhớ ngay đến vụ ô nhiễm sông Thị Vải (Đồng Nai) do Công ty Vedan xả trộm nước thải công nghiệp, đã từng làm bừng bừng phẫn nộ cả xã hội. Nhưng Vedan là công ty xứ người, có thể khác máu tanh lòng, vì lợi nhuận bất chấp sức khỏe, sinh mệnh người dân Việt. Còn đây, xí nghiệp Việt, tập đoàn Việt, người cũng người Việt máu đỏ da vàng, mà sao lại bất chấp cả sinh mệnh, sức khỏe lẫn cuộc sống vốn nghèo khó của người dân?
Bùn thì đỏ, máu cũng đỏ mà tâm lại đen, còn nước mắt khổ đau của người dân thì mặn đắng.
Nghĩ trộm - chứ không phải xả trộm đâu nhá - nếu nay mai, 2 nhà máy khai thác bô xít ở Tây Nguyên hoạt động, và với cung cách "cơ quan quản lý làm chưa hết trách nhiệm còn doanh nghiệp chỉ nghĩ đến lợi nhuận" thì sẽ ra sao nhỉ? Chả dám nghĩ tiếp...
Người Việt mình giống mọi dân tộc văn minh trên thế giới là chỉ sống với người mình yêu thương - một vợ một chồng. Đó là luật định.
Nhưng khác với các dân tộc văn minh khác, người Việt mình phải sống chung với nhiều thứ quá, toàn những thứ đáng sợ, đáng ghét: Sống chung với rác, sống chung với lũ, sống chung với bụi, sống chung với kẹt xe, và nay, sống chung với bùn đỏ.
Và đáng sợ nhất, đau khổ nhất là phải sống chung với sự quan liêu, sự vô cảm, sự ích kỷ của những người nhân danh có trách nhiệm.
Hay những thứ chung đó đã thành đặc thù riêng xã hội này?
Thế thì người dân biết trách ai đây? Hay chỉ biết trách phận?

"Sát thủ" giữa Thủ đô
Những tưởng câu chuyện con đường 19-12 (Hà Nội), sau những tranh cãi quyết liệt vì lợi ích kinh doanh đã lắng xuống và yên ả, bỗng có một ngày, lại bùng lên một câu chuyện đáng phẫn nộ: Cây bồ đề vô tội trăm tuổi, vốn đứng cạnh bức tường của Công ty TNHH Thủ đô II, tại con đường này bỗng bị bứng đi không lý do.
Không biết có phải cây xanh vốn không biết nói mà người ta cho sống được sống, cho chết được chết không? Nhầm. Ở nhiều quốc gia, việc quản lý cây xanh chặt chẽ đến mức, mỗi cây xanh đều được đánh số - con người có số, thì cây xanh cũng có số. Cây xanh không biết nói, nhưng những quy định nói lời của pháp luật: Muốn bứng cây phải có đơn xin phép, có đầy đủ thủ tục theo luật định.
Còn ở ta thì sao?
Sau những ồn ào tốn biết bao bút mực báo chí, các cơ quan chức năng vào cuộc mới phát hiện, thủ phạm vụ "sát thủ' ngang nhiên giữa thanh thiên bạch nhật này, giữa ngay con đường tâm linh, nơi từng chôn biết bao chiến sĩ cách mạng và người dân vô tội trong cuộc kháng chiến chống Pháp, vẫn là Công ty TNHH  Thủ đô II.
Không hiểu cụ bồ đề trăm tuổi hiền hậu, lặng lẽ đứng nơi này đắc tội gì mà bị họ thâm thù đến độ xâm hại nặng nề, cưa chặt đến không còn một cái lá nào, rồi mang đến một bãi đất tận phường Tứ Liên (Tây Hồ) vứt lăn lóc cho hả. Cũng không hiểu vì sao một cái cây cổ thụ to đến thế, mà ngang nhiên bị bứng, qua mặt chính quyền cơ sở, cơ quan chức năng quản lý về môi trường đô thị. Người nào, cơ quan nào, đơn vị nào đã nối giáo cho công ty để họ dám làm một việc to gan đến thế?

"Ai đứng sau vụ bứng trộm cây bồ đề cổ thụ?" là câu hỏi gay gắt của người dân Hà Nội được tải trên báo Dân trí, ngày 5-11 mới đây. Có những người dân đã không cầm được nước mắt khi nhìn thấy cây bồ đề, được phát hiện, nay chỉ là khúc gỗ bị bầm dập đến xơ xác. Công ty TNHH Thủ đô II thản nhiên chặt cây và ngang nhiên chém luôn pháp luật.
Đáng chú ý, trong buổi làm việc với các cơ quan chức năng, đại diện Công ty cây xanh và Thanh tra hạ tầng kỹ thuật đô thị đều khẳng định, sẽ đưa cây về Vườn ươm Cầu Diễn để chăm sóc một thời gian trước khi mang trồng lại tại chợ 19-12. Khi xe cẩu và xe tải đã sẵn sàng, đột ngột địa điểm cây đến được thay đổi, đó là trở về chợ 19-12.
Việc bất ngờ thay đổi địa điểm chăm sóc cây khiến nhiều người ngay lập tức  nghi ngờ- thời buổi này là thời buổi hoài nghi lên ngôi: Cây bồ đề đang cần cấp cứu trong môi trường Vườn ươm mới có thể sống được, tại sao lại chuyển về vị trí cũ. Phải chăng, người ta muốn trồng lại chỗ cũ để cây chết rồi nhổ đi một cách dễ dàng hơn?
Và kiến nghị, nếu cây chết, Công ty TNHH Thủ đô II, và những ai ai, đơn vị nào đứng sau vụ này, phải chịu trách nhiệm trước pháp luật!
Đương nhiên. Đó là kiến nghị của lòng dân. Chứ không thể chỉ có chuyện phạt tiền 12,5 triệu như công ty này đã ký nộp khi vụ việc bị phát hiện.
Bởi câu chuyện bức tử một cây bồ đề hơn trăm tuổi đâu phải nhỏ. Nó cho thấy sự ích kỉ trước lợi ích riêng, trước đồng tiền đã khiến con người ta giờ đây có thể tự tin và càn rỡ - xin lỗi phải dùng cụm từ này - "dắt mũi" các cơ quan chức năng.
Nhưng nó cũng là vết đen trong lý lịch hoạt động doanh thương. Thương trường là chiến trường. Làm ăn với một doanh nghiệp đang tâm sát hại cả một cái cây vô tội - một hành động rất phi văn hóa - thì đối tác nào cũng sẽ phải cẩn thận, nếu không muốn có số phận... bồ đề!
Người hành...
Ngày 28-10, ViêtNamNet đăng bài viết "Einstein xin phong GS ở Việt Nam cũng trượt!", nói về một thực trạng kín đáo - tưởng như rất công bằng, khách quan trong việc bầu bán học hàm GS, Phó GS- nhưng thực chất lại có những sự hiềm tị, nhỏ nhen, được sử dụng theo chiến thuật ném đá giấu tay trong các hội đồng xét duyệt của các thành viên mũ cao áo dài đáng kính. Đến mức người viết - một bậc nam nhi muốn cười mà khóe mắt lại cay cay(!)
Theo tác giả, nền khoa học và giáo dục của nước ta hiện nay đang yếu kém, thực chất, chúng ta vẫn thiếu nhiều những người trình độ cao, có học hàm GS, PGS.
Còn những con số trăm, số ngàn GS, PGS lại nói lên một vấn đề khác, dù tiêu chuẩn đề ra để xét phong có vẻ cao (nào là ngoại ngữ, công trình khoa học, nào là các tiêu chuẩn về đạo đức, chính trị...), cho đến quy chế, quy trình xét duyệt, kiểm tra, bỏ phiếu kín xem ra cũng rất chặt chẽ và nghiêm túc.

Ấy thế mà có những GS, PGS trình độ rất đáng nghi ngờ, rõ nhất là ngoại ngữ. Ngược lại, có một số người rất giỏi, thực sự có uy tín khoa học nhưng lại không được phong GS, PGS.
Như vậy vấn đề nằm ở đâu? Hay nó nằm kín đáo ở chỗ các thành viên của những Hội đồng xét duyệt đang ngồi?
Thực tế, cũng có những GS, PGS đã phải đỏ mặt thú nhận buộc phải đến nhà vị nọ, vị kia, để chạy vạy, thấp thỏm như học trò đi thi. Mà đối với những người trí thức có nhân cách, điều đó có gì đau đớn lắm, tổn thương lắm. Bởi học hàm GS, Phó GS vẫn là một tiêu chí liên quan mật thiết đến công việc giảng dạy, nhất là nghiên cứu khoa học của họ.
Hiện tượng đó thật ra không lạ. Bởi tại "cái nước Việt mình nó thế" (GS Hoàng Ngọc Hiến).
Nhưng lạ nhất là sự đóng kịch khi màn bỏ phiếu kết thúc. Có những thành viên Hội đồng còn trở thành kịch sĩ hoàn hảo khi một ứng viên xứng đáng được phong hàm GS, có uy tín hơn hẳn một vài thành viên Hội đồng xét duyệt, nhưng 2 năm liền đều bị đánh trượt. Các bác kêu lên, đầy ngạc nhiên: "Ơ, tại sao lại thế nhỉ?!".
Đến lượt xã hội phải ngạc nhiên, kêu lên với các bác: "Ơ, tại sao lại thế nhỉ?".
Vì các bác là trí thức có tên tuổi, có địa vị, mũ cao áo dài, và thường hay nói về những cái cao sang, những cái lớn lao, nhưng lại hành xử với nhau hơi nhiều tiểu xảo. Cái lá phiếu bầu bán nhiều hội đồng đã không còn mang ý nghĩa tiêu chí và uy tín khoa học, mà nó lại tùy thuộc vào sự yêu ghét, hiềm tị, thậm chí xấu chơi giữa cá nhân với cá nhân, giữa ngừơi có thẩm quyền với người xin xét duyệt.
Người viết bài này, xin được trích lại câu đã viết trong một bài báo trước đây rằng, ở ta, mất đoàn kết nhất là trí thức, rồi mới đến đàn bà! (trong trường hợp này, hàm chứa ý nghĩa giữa các trí thức với nhau không muốn ai hơn mình, hoặc được như mình).
Một đất nước phát triển mạnh hay yếu tùy thuộc vào sự vượng hay suy của kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục...vào các giá trị tinh hoa của đất nước đó. Các giá trị tinh hoa do chính tầng lớp trí thức góp phần không nhỏ. Thế nhưng nếu đến "Einstein xin phong GS ở Việt Nam cũng trượt" thì mới hiểu vì sao người Việt thông minh, nhưng nước Việt lại chậm lớn.

Người với người, sống để yêu nhau, như một nhà thơ đã viết hay người với người sống để hành nhau?
Người lớn đã hành nhau, đến lượt trẻ nhỏ cũng bị hành. Hơn nữa, còn bị hành dã man và thô bạo.
Nói điều đó để nhắc lại vụ việc làm chấn thương tâm lý xã hội, chấn thương sâu sắc tâm lý các bậc cha mẹ. Đó là câu chuyện cô giáo Trần Thị Xuân Nữ (t/p Hồ Chí Minh) phạt bé Lê Quang Vinh, mới 4 tuổi, nhốt vào thang máy chở hàng chạy lên chạy xuống, khi bé nghịch ngợm không chịu ăn, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, khiến xã hội hết sức phẫn nộ. Nhất là khi nhìn thấy hình ảnh bé Vinh băng bó, thương tích chi chít khắp người
Trước đó là nhiều vụ việc khác: Bảo mẫu Lê Vy dán băng keo vào miệng cháu bé Bảo Trân mới 2 tuổi khiến bé đã không sống được; bảo mẫu Quảng Thị Kim Hoa, đánh đập trẻ dã man, phải chịu án tù....Cả xã hội cứ sững sờ, run rẩy và phẫn nộ hết vụ việc này đến vụ việc khác về các bảo mẫu - những bà mẹ bất nhân- mà nạn nhân là những đứa bé, đến đi ị, đi tè còn chưa biết tự thân.
Vì sao, những cô bảo mẫu, cô giáo mầm non, biểu tượng của phái yếu, phái đẹp, biểu tượng của sự dịu dàng và lòng nhân lại có thể có những hành vi tàn nhẫn không thể hiểu nổi.
Chuyện cô mẫu giáo Trần Thị Xuân Nữ còn chưa rõ phần kết, thì mới đây, một vụ việc khác lại vỡ ra, lại tiếp tục làm đau lòng xã hội: 4 em bé trai ở Nhà mở thuộc Tỉnh đoàn Đồng Nai tuổi mới lên 4,5,6 và 13, liên tục bị đánh đập tàn nhẫn, dã man đã phải bỏ trốn, khắp người đầy thương tích. Các em sống thiếu thốn đã đành. Các em còn không tìm thấy cả sự nương tựa cho chính tâm hồn bất hạnh của một đứa bé trong cái gọi là Nhà mở đó, cái nhà mà nhà văn Nguyễn Quang Lập đã phải đặt câu hỏi: Nhà mở hay Địa ngục?
Có rất nhiều lý giải: Vì tiền lương thấp, vì lao động nuôi dạy trẻ khó nhọc, vì những áp lực đời sống, vì trẻ nhỏ vốn hiếu động, nghịch ngợm, khó bảo...Tất cả đều đúng. Nhưng theo người viết bài này, có một nguyên nhân rất căn bản. Đó là con người trong cuộc sống hiện đại này, trước những bất công xã hội, trước những xô bồ hỗn tạp, những thay đổi, xáo trộn các thang bậc giá trị đến bất an, dường như họ càng trở nên vừa trục lợi vừa vô cảm.
Người lớn trục lợi bằng những đứa trẻ, nhưng lại vô cảm với chúng. Đó mới là điều táng tận. Đến lượt những đứa trẻ, còn bé thơ đã phải sống chung với sự vô cảm, sự táng tận của các chú, các cô, các bác...Lớn lên, làm sao chúng thành người biết đau nỗi đau của người khác đây?
Với một cô giáo trẻ, có tuổi nghề 10 năm như cô Trần Thị Xuân Nữ, đó là thất bại đau đớn đầu tiên trong đời dạy học. Với các cán bộ Nhà mở Đồng Nai, sự biện minh về phía nào cũng rất khó có đựơc sự thông cảm từ xã hội. Vụ việc còn đang tiếp tục được các cơ quan chức năng vào cuộc. Nhưng những bi kịch của các em bé, chính là nỗi buồn bi thảm của ngành giáo dục, của xã hội, của lương tâm mỗi người lớn chúng ta.
...Và tiền hành
Nổi lên trong tuần qua, là chủ đề cải cách hành chính được thảo luận tại nghị trường Quốc hội. Chủ trương này được tung ra 10 năm rồi, nhưng triển khai thực sự mới được 2 năm. Cái kết quả khá hẻo đó cho thấy vật cản thầm lặng của cuộc cải cách này không nhỏ tí nào. Vì hình như, nó nằm ở lòng người, chứ không thuần túy là ở cơ chế.
Ngày 14- 10 mới đây, trong bài viết "Cứ lót tay, việc mới chạy" VietNamNet đưa tin kết quả ban đầu của khảo sát trực tuyến về cải cách hành chính do UNDP phối hợp với VietNamNet thực hiện cho thấy, gần 70% người dân (của gần 1500 người ở 63 tỉnh, thành phố cả nước tham gia) đã trả lời rằng họ phải đưa thêm tiền mới giải quyết được công việc liên quan đến thủ tục hành chính.

Một người dân ở Long An cho rằng bí quyết thành công để giải quyết công việc của mình là "xin số điện thoại của cán bộ để có cớ gặp riêng, giấy tờ kiểu gì cũng sai, nếu không có phong bì nằm gọn trong hồ sơ".
Nhưng đôi khi, phong bì rồi mà vẫn chưa xong việc.
Một người dân khác cho biết: "Mỗi lần đến lại phát sinh thêm chuyện thiếu giấy tờ. Sau khi đưa thêm phong bì thì được nhận hồ sơ và hẹn tuần sau sẽ gọi lại. Nhưng đợi tuần sau gọi lại thì hẹn sẽ kiểm tra lại hồ sơ...".
Không hẹn mà gặp, tại kỳ họp QH, ý kiến của nhiều đại biểu đã phải nói thẳng, nếu "rải phong bì, công chức đến tận nhà phục vụ".
Nói phong bì, thực chất là nói đến tiền.
Dân gian hiện đại đã có một bài tổng kết chí lý một thời người Hà Nội rất thích đọc, như đồng dao: "Tiền là Tiên là Phật/ là sức bật tuổi trẻ/ là sức khỏe tuổi già/ là đà cho danh vọng/ là lọng của nịnh thần/ là cán cân công lý. Tiền là hết ý" .
Còn với cái thực trạng hành chính hiện nay của xã hội, thì tiền được gọi là chất bôi trơn. Bôi trơn, làm công việc của cá nhân con người có thể chạy nhanh hơn. Nhưng lạ thay, chất bôi trơn ấy làm tê liệt sự văn minh một bộ máy, làm mất niềm tin của người dân vào một thể chế quản lý xã hội. Bởi nó tạo ra một tệ nạn xã hội còn đáng sợ hơn các tệ nạn xã hội khác. Đó là tôi, anh, chị, chúng ta, chúng tôi, các anh, các chị...đều có thể là kẻ hối lộ, kẻ ăn hối lộ, kẻ ăn tiền. Chúng ta hành nhau, nhưng thực chất là bị ...tiền hành.
Một bộ máy quản lý mà tệ nạn xã hội nằm ngay trong bản thân mình, như một trọng bệnh, thì xã hội đó, quốc gia đó có khỏe được không? Câu hỏi này ai cũng có thể trả lời được.
Nhưng chẩn được bệnh mà không bốc được thuốc. Hoặc có bốc thuốc thì bệnh vẫn không thuyên giảm. Đó chính là cái khó của cải cách hành chính hiện nay, khi cả xã hội chúng ta, đều đang bị bệnh tiền hành.
Tiền không chỉ hành. Có khi nó còn biến thành vũ khí, bắn chết cả sinh mệnh chính trị, cả thanh danh không ít cán bộ. Vụ PMU 18, vụ Năm Cam, vụ Huỳnh Ngọc Sĩ đó, và còn những vụ nào chưa bị lộ?
Nhiều ý kiến đại biểu QH cho rằng phải ưu tiên cải cách tiền lương cho đội ngũ cán bộ làm việc ở các cơ quan dính dáng thủ tục hành chính. Đúng, nhưng chưa đủ.
Căn bệnh tiền hành này cần một thang thuốc tổng thể hơn thế. Đó là phải tách những dịch vụ công hiện nay đang do cơ quan nhà nước cung ứng, chuyển sang cho doanh nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức phi Chính phủ đảm nhiệm.
Không thể thiếu những giải pháp khác liên quan đến công nghệ như cơ chế một cửa, triển khai các ứng dụng về công nghệ thông tin...
Nhưng vấn đề là lòng người.
Chợt nhớ đến một thông tin mới đấy nhất liên quan đến HDI- chỉ số phát triển con người, nói nôm na là chất lượng cuộc sống của một quốc gia. Thông tin cho biết Việt Nam đứng thứ 113 về chỉ số phát triển con người - mức xếp hạng trung bình và không cải thiện so với năm trước. Chương trình Phát triển LHQ (UNDP) đặt câu hỏi về sự dẫm chân này. Trong khi Lào, một quốc gia láng giềng, lọt vào danh sách các nước tiến bộ nhất.
Cả xã hội mắc bệnh tiền hành, mà chỉ số HDI vẫn không tiến bộ. Liệu điều đó có đáng để ta động lòng suy ngẫm không?